Gerelateerde content
    • Wet en parlementaire geschiedenis
  • Internationale regelgeving
  • Lagere regelgeving
  • Besluiten
  • Jurisprudentie
  • Commentaar NLFiscaal
  • Literatuur
  • Recent

Volgens Philippe Albert doet de voorgestelde aanpassing van box 3 een beroep op het ‘doenvermogen’ van 900.000 belastingplichtigen.

Voor belastingplichtigen die risicovrij beleggen (spaarders), is box 3 in strijd met artikel 1 Eerste Protocol bij het EVRM, omdat de belasting hoger is dan de genoten rente (onteigening). Om die reden denkt de staatssecretaris na over aanpassing van het stelsel van forfaitair rendement. In zijn brief van 15 april 20191 schrijft de staatssecretaris:

‘Om een stelsel op basis van werkelijk rendement uitvoerbaar en handhaafbaar te houden voor de Belastingdienst zal de groep belastingplichtigen aanzienlijk kleiner moeten worden dan de huidige circa 2,8 miljoen. De meest voor de hand liggende manier om dit te bereiken is door middel van een verhoging van de heffingvrije voet.’

Volgens wetsvoorstel 35 577 (Wet aanpassing box 3) wordt het heffingvrij vermogen per 1 januari 2021 verhoogd van € 30.846 tot € 50.000. Door die verhoging daalt het aantal belastingplichtigen in box 3 volgens de memorie van toelichting van circa 3 miljoen naar plusminus 2,1 miljoen. Gelet op de grote daling van het aantal belastingplichtigen en gelet op de naam van het wetsvoorstel (‘Aanpassing box 3’), zou men verwachten dat het wetsvoorstel een aanzet bevat tot belastingheffing van het werkelijke rendement in plaats van een forfaitair rendement. Niets is minder waar. De daling van het aantal belastingplichtigen (met 900.000) krijgt in wetsvoorstel 35 577 heel andere gevolgen.

Wat zijn die gevolgen?

Veel inkomensafhankelijke regelingen, zoals zorg-, huur- en kinderopvangtoeslag, kennen een vermogenstoets. Door de verhoging van het heffingvrij vermogen zouden maximaal 900.000 mensen in aanmerking kunnen komen voor hogere inkomensafhankelijke tegemoetkomingen. Dat is niet de bedoeling. Om hogere tegemoetkomingen te kunnen voorkomen, moeten de 900.000 belastingplichtigen met een vermogen tussen € 31.430 en € 50.000 aangifte inkomstenbelasting over box 3 blijven doen, ook al zijn zij geen box 3-heffing verschuldigd. In de memorie van toelichting wordt die aangifteplicht getoetst aan het ‘doenvermogen’.

De term ‘doenvermogen’ komt uit het rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) van 12 april 2017 getiteld ‘Weten is nog geen doen: een realistisch perspectief op redzaamheid’.2 De WRR vraagt in het rapport aandacht voor het belang van niet-cognitieve vermogens en stelt een ‘doenvermogentoets’ voor: de burger moet de wet niet alleen kennen maar ook ‘kunnen’ (p. 139). Gelukkig heeft de staatssecretaris dit wetenschappelijk inzicht omarmd. Zijn brief van 9 juli 20203 vermeldt onder andere:

‘Om ervoor te zorgen dat doenvermogen vanaf nu structureel een rol gaat spelen in het proces van wet- en regelgeving gaan we een toolbox Doenvermogen ontwikkelen en gebruiken. In deze toolbox zitten methoden als gedragsanalyses, stakeholdersonderzoeken, burgerpanels, veldexperimenten, internetconsultaties, focusgroepen, enquêtes en interviews. Afhankelijk van het type maatregel, de fase van het beleidsproces en wijze van betrokkenheid van burgers zullen passende tools worden gekozen.’

De ‘toolbox Doenvermogen’ heeft zijn diensten al bewezen bij de totstandkoming van wetsvoorstel 35 577 (Wet aanpassing box 3). In de memorie van toelichting wordt namelijk het volgende opgemerkt:

‘DoenvermogentoetsHet wetsvoorstel raakt in de eerste plaats aan het doenvermogen van de huidige groep belastingplichtigen met een vermogen tussen € 31.340 en € 50.000. Deze belastingplichtigen zijn verplicht om aangifte inkomstenbelasting te doen over box 3 terwijl zij naar alle waarschijnlijkheid geen inkomstenbelasting verschuldigd zijn over hun vermogen in box 3. Gelet hierop is het de vraag in hoeverre deze belastingplichtigen de urgentie voelen om hun aangiftebiljet over box 3 tijdig en correct in te vullen. (...)In de tweede plaats raakt het wetsvoorstel aan het doenvermogen van burgers die in de toekomst een inkomensafhankelijke toeslag willen aanvragen. De huurtoeslag, zorgtoeslag en het kindgebonden budget hanteren allemaal andere grenzen voor het vermogen. Dit leidt in het huidige stelsel tot veel correcties. Het wetsvoorstel voegt een additionele vermogensgrens toe voor al deze regelingen.Tot slot wijzigt voor de groep belastingplichtigen met een vermogen tussen € 31.340 en € 50.000, de wijze waarop een eventueel bezwaar doorwerkt naar andere inkomensafhankelijke regelingen. Omdat het vermogensgegeven geen authentiek gegeven is, werkt een bezwaar waar positief op beslist wordt, niet automatisch door naar andere inkomensafhankelijke regelingen.Alles overwegende acht het kabinet de druk op het doenvermogen in totaliteit aanvaardbaar.’

De uitkomst van de doenvermogentoets die de staatssecretaris in wetsvoorstel 35 577 aanlegt, is verrassend. Immers, de conclusie dat het wetsvoorstel voor de groep belastingplichtigen met een vermogen tussen € 31.340 en € 50.000 doenbaar is, wordt niet ondersteund door de drie overwegingen die aan de conclusie ten grondslag worden gelegd. En dat is vreemd. Want de staatssecretaris heeft zo’n mooie toolbox tot zijn beschikking. Met gedragsanalyses, stakeholderonderzoeken, burgerpanels, veldexperimenten, internetconsultaties, focusgroepen, enquêtes en interviews. Heeft degene die in deze nonsens gelooft, niet een gebrek aan denkvermogen?

Rubriek(en)
Inkomstenbelasting
Wetsartikelen
Auteur(s)
Philippe Albert
Baker Tilly
NLF-nummer
NLF Opinie 2020/32
Judoreg
NFB3783
Publicatiedatum
29 oktober 2020

X